Toenemende marktdynamiek zet GGZ-instellingen op scherp

Haarlem, 21 oktober  2008 - De dynamiek op de markt van geestelijke gezondheidszorg (GGZ) is toegenomen. De veranderende rol van de zorgverzekeraar, de invoering van de Diagnose Behandel Combinatie (DBC)-financiering en het grotere financieel risico van GGZ-instellingen,  leiden tot deze dynamiek. Versterking van de marktpositie en rendementsverbetering zijn nodig om met deze veranderingen om te kunnen gaan. Dit op het moment, dat het gemiddelde rendement van de GGZ-instellingen is gedaald van 1,5 procent 2006 naar 1,1 procent in 2007. Veroorzaakt door een sterkere stijging van de bedrijfskosten (7,8 procent) dan van de bedrijfsopbrengsten (7,4 procent). Zo blijkt uit een door BS Health Consultancy verrichte analyse van de bedrijfsprestaties van 63 GGZ-instellingen, die zich richten op het aanbieden van GGZ-dienstverlening, vallend onder de Zorgverzekeringswet.

Effectieve bedrijfsvoering
GGZ-instellingen worden door de toenemende marktdynamiek gestimuleerd meer aandacht te hebben voor de bedrijfsvoering en de kosten ervan. Anno 2008 bezitten GGZ-instellingen veelal (nog) een groot aantal gebouwen, verspreid over verschillende locaties, dikwijls in het 'buitengebied'. Omdat GGZ-instellingen vanaf 1 januari 2009 zelf verantwoordelijk worden voor de financiering van hun kapitaallasten wordt 'toekomstgericht bouwen' met een hoge mate van flexibiliteit essentieel om adequaat op de veranderende zorgmarkt te kunnen inspelen. Hierbij dient ook gekeken te worden naar de mogelijkheden van betere benutting van het huidige vastgoed en alternatieve aanwendbaarheid van (delen van de) terreinen. Bovendien zullen kapitaalverschaffers, als gevolg van het toenemend  financieel risico, meer en strakkere eisen stellen bij het afsluiten van een lening voor de financiering van nieuw- of verbouwplannen. Bijvoorbeeld ten aanzien van het verwachte rendement en de solvabiliteit. Eind 2007 lag bij 97 procent van de GGZ-instellingen de solvabiliteitsratio nog onder de (marktconforme) 25 procent. Bij 17 procent van de GGZ-instellingen lag de solvabiliteitratio zelfs onder de door het Waarborgfonds voor de Zorgsector (WfZ) oorspronkelijke gehanteerde vermogenseis van 8 procent. Ook de liquiditeitspositie van GGZ-instellingen staat onder druk. In 2007 daalde de liquiditeitsratio naar 39 procent. Eind 2006 was deze nog 42 procent.  Complicerende factor is de invoering van de DBC-financiering, die ertoe leidt dat GGZ-instellingen niet langer voorschotten van zorgverzekeraars krijgen, maar de opbrengsten pas achteraf ontvangen. Op het moment dat de DBC's worden gesloten.

Versterken marktpositie door differentiatie
GGZ-instellingen kunnen hun marktpositie versterken door minder afhankelijk te zijn  van opbrengsten van de producten uit het traditionele budget. In 2007 was gemiddeld 13 procent van de bedrijfsopbrengsten van de GGZ-instellingen niet afkomstig vanuit het 'wettelijk budget voor aanvaardbare kosten voor GGZ'. Dit percentage kan toenemen door enerzijds (relatief) nieuwe markten te betreden, zoals arbeid en psyche. En anderzijds aan de bestaande markt nieuwe producten aan te bieden, zoals e-health en combinaties tussen zorg en luxe. Juist de gewijzigde marktomstandigheden dwingen instellingen tot heroriëntatie  op hun product/markt portfolio. Zij zullen beter moeten inspelen op de behoeften van hun klantgroepen: gebruikers, verwijzers en betalers c.q. inkopers (i.c. zorgverzekeraars). Deze laatst genoemde zal meer gaan sturen op kwalitatief goede GGZ-dienstverlening, tegen een zo laag mogelijke prijs. Zij zullen eisen stellen aan standaardisatie, transparantie en het volgen van evidence-based richtlijnen. De zorgverzekeraars zullen zich bij de inkoop van de GGZ in toenemende mate laten leiden door de behoeften van de (werkgevers)collectiviteiten en de verzekerde c.q. eindgebruiker. Deze eindgebruiker wil meer kunnen kiezen en heeft daarom behoefte aan differentiatie in de GGZ-markt. Deze differentiatie begint geleidelijk te ontstaan. Bij de eerstelijns GGZ, waar het grootste deel van de klanten gebruik van maakt, zal vooral geconcurreerd worden op prijs. Voor de ambulante markt zijn toegankelijkheid, service en kwaliteit belangrijke onderscheidende factoren. In de klinische complexe markt, die verantwoordelijk is voor het grootste deel van de GGZ-kosten, zal meer specialisatie gaan plaatsvinden en zullen productinnovaties leiden tot nieuwe vormen van behandelingen en verbetering van de kwaliteit. 

- EINDE PERSBERICHT -